Kinh nghiệm setup âm thanh sự kiện từ A-Z

Kinh nghiệm setup âm thanh sự kiện từ A-Z cho người mới

Setup âm thanh sự kiện tưởng đơn giản nhưng thực tế đòi hỏi khá nhiều kinh nghiệm. Chỉ cần chọn sai công suất, đặt loa không đúng vị trí, căn chỉnh micro chưa phù hợp hoặc bỏ qua bước kiểm tra tín hiệu cũng có thể khiến chương trình gặp tình trạng hú rít, rè tiếng, âm thanh không đều hoặc thậm chí mất tiếng giữa sự kiện.

Với người mới bắt đầu, điều quan trọng không phải là sử dụng thật nhiều thiết bị mà là hiểu nhu cầu của chương trình, biết cách bố trí hệ thống và kiểm tra kỹ trước khi sự kiện diễn ra.

Bài viết dưới đây chia sẻ kinh nghiệm setup âm thanh sự kiện từ A-Z, phù hợp cho những người lần đầu phụ trách âm thanh cho hội nghị, khai trương, tiệc cưới, gala dinner, chương trình văn nghệ hoặc các sự kiện quy mô nhỏ và vừa.

Trước tiên cần xác định loại sự kiện

Không có một cấu hình âm thanh phù hợp cho tất cả sự kiện.

Trước khi chuẩn bị thiết bị, hãy xác định chương trình thuộc loại nào:

• Hội nghị, hội thảo
• Khai trương
• Tiệc cưới
• Gala dinner
• Sinh nhật
• Sự kiện doanh nghiệp
• Chương trình văn nghệ
• Sự kiện ngoài trời
• Chương trình sân khấu
• Sự kiện có biểu diễn ca nhạc

Mỗi loại chương trình có yêu cầu khác nhau.

Ví dụ, hội nghị chủ yếu cần giọng nói rõ, micro ổn định và hạn chế tiếng hú. Trong khi đó, chương trình văn nghệ lại cần quan tâm nhiều hơn đến âm lượng, độ phủ, tiếng bass, micro ca sĩ và khả năng tái tạo âm nhạc.

Vì vậy, kinh nghiệm đầu tiên dành cho người mới là:

Đừng bắt đầu bằng câu hỏi “cần bao nhiêu loa?”, hãy bắt đầu bằng câu hỏi “sự kiện này cần âm thanh để làm gì?”.

Khảo sát địa điểm trước khi setup

Đây là bước rất dễ bị bỏ qua nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng âm thanh.

Trước ngày diễn ra chương trình, nên khảo sát địa điểm và ghi lại một số thông tin:

• Diện tích khu vực tổ chức
• Số lượng khách dự kiến
• Trong nhà hay ngoài trời
• Vị trí sân khấu
• Khoảng cách từ sân khấu đến khu vực khách ngồi
• Chiều rộng và chiều sâu không gian
• Có tường kính, trần thấp hoặc nhiều bề mặt cứng hay không
• Nguồn điện ở đâu
• Vị trí đặt bàn điều khiển âm thanh
• Có khu vực nào bị che khuất hay không
• Có nhiều nguồn âm thanh hoặc thiết bị điện gây nhiễu không

Nếu có thể, người setup nên đến địa điểm thực tế thay vì chỉ dựa vào kích thước được cung cấp trên giấy.

Một hội trường 300 người có thể dễ xử lý hơn một không gian ngoài trời 100 người nếu điều kiện bố trí thuận lợi.

Xác định số lượng người và phạm vi cần phủ âm thanh

Số lượng khách là một yếu tố quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất để quyết định hệ thống âm thanh.

Cần quan tâm đồng thời đến:

Số người + diện tích + khoảng cách + không gian + nội dung chương trình.

Ví dụ, 200 khách ngồi tập trung trong một hội trường sẽ khác hoàn toàn 200 khách đứng trải dài ngoài sân.

Người mới thường mắc lỗi chọn thiết bị chỉ dựa trên số lượng khách. Đây là cách tính khá đơn giản và dễ dẫn đến tình trạng:

• Âm thanh quá nhỏ
• Loa phải hoạt động gần giới hạn
• Âm thanh bị méo khi tăng âm lượng
• Khu vực gần loa quá lớn nhưng phía xa lại không đủ tiếng

Tốt hơn hết là hãy xác định khu vực cần phủ âm thanh trước, sau đó mới tính đến thiết bị.

Xác định nhu cầu sử dụng micro

Hãy thống kê trước chương trình sẽ có bao nhiêu micro và sử dụng cho mục đích gì.

Ví dụ:

• Micro MC
• Micro phát biểu
• Micro đại biểu
• Micro ca sĩ
• Micro nhạc cụ
• Micro cài áo
• Micro cổ ngỗng cho hội nghị

Không nên đợi đến lúc chương trình bắt đầu mới kiểm tra số lượng micro.

Ngoài số lượng, cần xác định ai sử dụng micro và sử dụng ở thời điểm nào.

Đặc biệt với chương trình có nhiều người phát biểu, nên đánh dấu hoặc đặt tên từng micro để người vận hành dễ kiểm soát.

Hiểu cơ bản về đường tín hiệu âm thanh

Người mới không nhất thiết phải trở thành kỹ thuật viên chuyên nghiệp ngay lập tức, nhưng nên hiểu đường đi cơ bản của tín hiệu.

Có thể hình dung đơn giản:

Nguồn âm thanh → thiết bị xử lý/điều khiển → khuếch đại → loa → người nghe

Nguồn âm thanh có thể là:

• Micro
• Laptop
• Điện thoại
• Máy phát nhạc
• Nhạc cụ
• Thiết bị phát video

Sau đó tín hiệu được đưa về bàn điều khiển để điều chỉnh âm lượng và các thông số cần thiết trước khi truyền đến hệ thống loa.

Khi hiểu đường tín hiệu, bạn sẽ dễ tìm nguyên nhân khi xảy ra sự cố.

Ví dụ:

Micro không có tiếng

Không nên lập tức kết luận micro hỏng.

Có thể kiểm tra lần lượt:

Micro đã bật chưa?
Pin còn không?
Bộ thu có nhận tín hiệu không?
Dây tín hiệu có kết nối không?
Kênh trên mixer có đang mở không?
Gain có được thiết lập không?
Main output có tín hiệu không?
Bộ khuếch đại có hoạt động không?
Loa có nhận tín hiệu không?

Đây là tư duy rất quan trọng khi làm âm thanh.

Bố trí loa đúng vị trí

Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất là loa phải hướng vào khu vực khán giả thay vì hướng trực tiếp vào micro.

Nếu micro nằm phía trước loa và hướng thu âm vào loa, nguy cơ phản hồi âm thanh và gây hú sẽ tăng lên.

Khi bố trí hệ thống, cần chú ý:

• Loa chính hướng về phía người nghe
• Micro nằm phía sau hướng phát của loa
• Không để micro đứng ngay trước loa
• Hai bên sân khấu cần bố trí tương đối cân đối
• Không đặt loa quá sát tường hoặc góc phòng nếu không cần thiết
• Điều chỉnh độ cao phù hợp để âm thanh phân bố tốt hơn

Đối với không gian dài hoặc rộng, đôi khi không nên cố tăng âm lượng loa chính để phủ toàn bộ khu vực.

Giải pháp tốt hơn có thể là bổ sung các điểm loa phù hợp để phân bổ âm thanh đồng đều.

Không phải cứ tăng âm lượng là âm thanh sẽ hay hơn

Đây là lỗi phổ biến ở người mới.

Khi cảm thấy phía cuối khu vực nghe nhỏ tiếng, phản xạ đầu tiên thường là tăng volume.

Tuy nhiên, nếu tăng quá mức, khu vực gần loa sẽ trở nên quá lớn trong khi chất lượng âm thanh vẫn không được cải thiện tương ứng.

Âm thanh tốt cần đạt sự cân bằng giữa:

• Âm lượng
• Độ rõ
• Độ phủ
• Bass
• Mid
• Treble
• Khả năng nghe rõ lời nói

Đặc biệt với hội nghị, độ rõ của giọng nói quan trọng hơn việc âm thanh thật lớn.

Cách hạn chế tình trạng micro bị hú

iếng hú là một trong những sự cố phổ biến nhất khi setup âm thanh.

Nguyên nhân cơ bản là tín hiệu âm thanh từ loa quay trở lại micro, sau đó được khuếch đại tiếp và tạo thành vòng lặp.

Một số kinh nghiệm giúp hạn chế hú:

Đặt loa và micro đúng vị trí

Đây là yếu tố quan trọng nhất.

Không để micro nằm trực tiếp trong vùng phát âm thanh mạnh của loa.

Không mở gain quá cao

Gain quá lớn khiến hệ thống dễ bị phản hồi.

Không tăng tất cả các dải EQ

Việc tăng quá nhiều tần số cùng lúc có thể làm hệ thống khó kiểm soát.

Kiểm tra từng micro trước chương trình

Mỗi micro có đặc tính khác nhau. Không nên mặc định tất cả đều có cùng mức âm lượng.

Soundcheck ở vị trí người nghe

Đừng chỉ đứng cạnh bàn mixer để nghe.

Nên đi xuống khu vực khán giả để kiểm tra thực tế.

Soundcheck là bước bắt buộc

Một hệ thống âm thanh dù được setup đúng vẫn cần soundcheck.

Nên kiểm tra theo thứ tự:

Nguồn phát → micro → mixer → thiết bị xử lý → khuếch đại → loa.

Sau đó kiểm tra từng nội dung của chương trình:

• MC nói
• Đại biểu phát biểu
• Nhạc nền
• Video
• Ca sĩ
• Nhạc cụ
• Hiệu ứng
• Các đoạn chuyển tiếp

Nếu chương trình có nhiều người sử dụng micro, nên kiểm tra từng micro riêng biệt.

Kiểm tra âm thanh ở nhiều vị trí

Một lỗi khác của người mới là chỉ kiểm tra âm thanh tại bàn điều khiển.

Thực tế người nghe không ngồi tại bàn mixer.

Sau khi hệ thống hoạt động, nên đi đến:

• Hàng đầu
• Khu vực giữa
• Hàng cuối
• Hai bên khán phòng
• Những vị trí bị khuất
• Khu vực gần sân khấu

Hãy kiểm tra xem:

Âm lượng có đồng đều không?

Giọng nói có rõ không?

Bass có quá nhiều không?

Có tiếng hú hoặc rè không?

Có khu vực nào nghe quá nhỏ không?

Đây là một trong những cách đơn giản nhất để nâng chất lượng setup.

Kiểm tra nguồn điện

Âm thanh tốt nhưng nguồn điện không ổn định vẫn có thể khiến chương trình gặp sự cố.

Trước sự kiện cần xác định:

• Nguồn điện sử dụng ở đâu
• Có đủ công suất hay không
• Có sử dụng chung với nhiều thiết bị khác không
• Dây điện có an toàn không
• Có cần dây nối dài không
• Các thiết bị quan trọng có phương án dự phòng không

Dây điện và dây tín hiệu cũng nên được bố trí gọn gàng, tránh khu vực người đi lại để hạn chế vấp ngã hoặc làm đứt kết nối.

Luôn chuẩn bị phương án dự phòng

Nguyên tắc rất quan trọng khi làm sự kiện là:

Thiết bị có thể gặp sự cố bất cứ lúc nào, vì vậy đừng chỉ chuẩn bị đúng số lượng cần dùng.

Một số thứ nên có phương án dự phòng:

• Micro
• Pin
• Dây tín hiệu
• Dây nguồn
• Cáp kết nối máy tính
• Bộ chuyển đổi tín hiệu
• Nguồn phát nhạc
• Thiết bị phát nhạc dự phòng

Đặc biệt với các sự kiện quan trọng, việc có thiết bị dự phòng có thể giúp xử lý sự cố trong vài phút thay vì làm gián đoạn cả chương trình.

Kinh nghiệm quản lý dây tín hiệu

Dây tín hiệu cần được phân loại và bố trí khoa học.

Nên:

• Đánh dấu dây
• Cuộn dây đúng cách sau khi sử dụng
• Không để dây tín hiệu chạy lẫn lộn với dây nguồn nếu có thể tránh
• Không để dây căng
• Không để đầu jack bị kéo hoặc bẻ mạnh
• Dùng băng keo hoặc phương án cố định phù hợp ở những khu vực có người đi lại

Một hệ thống dây gọn không chỉ đẹp mà còn giúp xử lý sự cố nhanh hơn rất nhiều.

Những lỗi người mới thường mắc phải

Chỉ quan tâm đến công suất

Công suất lớn không đồng nghĩa với âm thanh hay.

Chất lượng còn phụ thuộc vào cách bố trí, xử lý tín hiệu và không gian.

Không khảo sát địa điểm

Đây là nguyên nhân khiến phương án chuẩn bị trên giấy không phù hợp với thực tế.

Setup sát giờ chương trình

Nếu phát sinh lỗi sẽ không còn thời gian xử lý.

Không test từng micro

Đến lúc MC sử dụng mới phát hiện micro mất tiếng hoặc bị nhiễu.

Chỉ nghe âm thanh ở bàn mixer

Âm thanh ở vị trí kỹ thuật có thể rất khác so với vị trí khán giả.

Tăng volume khi bị nhỏ tiếng

Đôi khi vấn đề nằm ở cách bố trí loa chứ không phải âm lượng.

Không có thiết bị dự phòng

Một sợi dây hỏng hoặc một viên pin hết có thể làm gián đoạn chương trình.

Một số kinh nghiệm thực tế dành cho người mới

Nếu mới bắt đầu làm âm thanh sự kiện, đừng cố học tất cả thiết bị cùng một lúc.

Hãy tập trung vào 5 kiến thức nền tảng:

Thứ nhất: Hiểu đường tín hiệu.

Biết tín hiệu đi từ đâu đến đâu sẽ giúp bạn tìm lỗi nhanh hơn.

Thứ hai: Biết cách đặt loa và micro.

Đây là yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến hiện tượng hú và độ phủ âm thanh.

Thứ ba: Biết cách gain và volume.

Không phải cứ mở càng lớn càng tốt.

Thứ tư: Biết soundcheck.

Hãy kiểm tra bằng tai ở vị trí người nghe chứ không chỉ nhìn vào mixer.

Thứ năm: Luôn có phương án dự phòng.

Người làm sự kiện giỏi không phải là người không bao giờ gặp sự cố, mà là người có khả năng xử lý sự cố nhanh khi nó xảy ra.